با توجه به اهمیت سر ریز خاکی(fuse plug)  به عنوان یکی از سازه های خاکی مورد استفاده در طرح های آبرسانی و آبیاری، تاکنون پژوهش های گوناگونی به صورت تجربی و فراسنجی به منظور بررسی این نوع سازه ها انجام شده، ولی استفاده از شبیه های عددی در این زمینه، کم تر مورد توجه قرار گرفته است. در این مقاله سعی خواهد شد تا با استفاده از شبیه عددی BREACH که با روشfinite difference ، به حل معادله های هیدرولیک و انتقال رسوب پرداخته شده و زمان شستشوی سرریزهای خاکی خاکی متشکل از بدنه خاکی با هسته رسی قائم و مایل محاسبه گردد. در این بررسی نمودارهای مورد نیاز برای محاسبه زمان شستشوی سرریز خاکی با هسته رسی قائم و مایل ترسیم شده و بهترین نوع سر ریز خاکی به صورت سرریزی باشیب هسته 120 درجه و نسبتm/H  برابر با 4 درصد (m ضخامت هسته و H ارتفاع خاکریز)، انتخاب شده است. به کمک شبیه های عددی BREACH،SEEPW  و شبیهSTABL ، درصد تراکم بهینه برای بدنه سرریز خاکی برابر با 84 درصد بدست آمده است. همچنین، ضمن بررسی تاثیر جنس و دانه بندی مصالح مصرفی در بدنه سرریزهای خاکی در میزان شسته شدگی و خرابی با گذشت زمان، محدوده دانه بندی مناسب برای سرریز خاکی همگن و نا همگن نیز ارایه شده است. گفتنی است که با تحلیل و بررسی تاثیر انواع پوشش شیروانی بدنه سرریزهای خاکی، مشخص شده است که انتخاب پوشش سنگچین در دامنه پایین دست چنین سرریز، نسبت به پوشش گیاهی از وضعیت بهتری برخوردار بوده است.

امروزه پدیده بیابان و بیابان­زایی گریبان­گیر بسیاری از کشورهای جهان از جمله کشورهای در حال توسعه می­باشد. با نگاهی به گستره منابع طبیعی کشور در می­یابیم که چشم­انداز غالب در این گستره، اراضی بیابانی است. دانشمندان و متخصصین بر این عقیده­ می­باشند که علاوه بر عوامل طبیعی، عوامل انسانی نیز در بیابان­زایی نقش اساسی و کلیدی دارند. از آنجا که اکثر معیارهای مؤثر در بیابان­زایی در دسته عوامل طبیعی قرار دارند، تهیه مدل­های تعیین پتانسیل بیابان­زایی، به­صورت منطقه­ای انجام می­گیرد. در پژوهش حاضر به­منظور بررسی معیارها و شاخص­های مؤثر در بیابان­زایی منطقه جنوب شرق اهواز در استان خوزستان،‏‏ از مدل ایرانی ارزیابی پتانسیل بیابان­زایی (IMDPA) استفاده و از بین نه معیار این مدل دو معیار پوشش گیاهی و اقلیم با توجه به شرایط منطقه انتخاب و برای هر معیار، شاخص های مختلفی در نظر گرفته شده است. در این مدل ارزش عددی معیارها از میانگین هندسی شاخص ها و در نهایت بیابان­زایی کل منطقه از میانگین هندسی معیارها به­دست آمده و در نرم­افزار ArcGIS نقشه نهایی بیابان­زایی منطقه تهیه گردید. نتایج نشان داد که معیار پوشش گیاهی با ارزش عددی 06/2 تأثیر بیشتری نسبت به معیار اقلیم با ارزش عددی 93/1 در بیابان­زایی منطقه داشته است. در آخر نیز ارزش کمی شدت بیابان­زایی براساس دو معیار مورد بررسی به میزان 99/1 به­دست آمد که طبق جدول امتیازدهی این مدل وضعیت فعلی بیابان­زایی برای کل منطقه متوسط تعیین گردید.

در این مقاله ظرفیت باربری نهایی سازه های فولادی- خاکی با در نظر گرفتن ترتیب تشکیل گره های پلاستیک محل آنها و ظرفیت لنگر پلاستیک، مورد بحث و بررسی قرار گرفته است.تحلیل غیرخطی بوسیله یک برنامه کامپیوتری برای مدلی از سازه که در آن مقاومت فشاری و برشی خاک با فنرهای عمودی ومماسی درنقاط گرهی روی چند ضلعی نمایانگر دیواره لوله فلزی نمایش داده شده، بعمل آمده است.مطالعه روی پارامترهایی که در مقاومت سازه موثرند به نتایج زیر منجر گردیده است:1- ظرفیت باربری سازه مرکب بنحو بارزی متاثر از سختی برش (یا اصطکاک) خاک اطراف سازه است.2- در محاسبه کمانش لازمست دهانه کلی پل منظور شود و نه شعاع موضعی دیواره.3- قوسهای با زاویه مرکزی کمتر از 180 درجه در مقایسه با قوس های بیش از 180 درجه ظرفیت باربری بیشتری دارند.4- سختی خاک قسمت زیرین پل تاثیر ناچیزی بر بار کمانش سازه دارد.5- خارج از مرکزیت بار وارده عملا تاثیر کمی بر کمانش سازه دارد.

پده،  Populus euphratica از جمله گونه های درختی است که درمناطق خشک و نیمه خشک در حاشیه رودخانه ها به صورت طبیعی رویش دارد. ایران نیز با 20000 هکتار پده زار از جمله مناطق عمده رویش پده است. در خراسان حاشیه رودخانه تجن در منتهی الیه شمال شرق کشور، توده های طبیعی پده دیده می شوند که از لحاظ زیست محیطی برای منطقه اهمیت ویژه ای دارند. رودخانه تجن از جمله رودخانه های مرزی کشور است که بیشترین توده های طبیعی پده خراسان در حاشیه آن شکل گرفته اند، جنگلهای پده یک مانع اکولوژیکی قوی در برابر تغییرات جغرافیایی رودخانه ها بوجود می آورند و از فرو ریختن تراسهای رودخانه جلوگیری می کنند. جنگلهای پده کمربندهای حفاظتی طبیعی برای اراضی کشاورزی می باشند. تحقیق حاضر به منظور بررسی روند تغییرات پده تحت تاثیر فاکتورهای ادافیکی در حاشیه رودخانه مرزی تجن (سرخس) انجام شده است. منطقه با استفاده تصاویر ماهواره ای، نقشه های موجود و عملیات زمینی مطالعه و مورد شناسایی قرار گرفت. سه ناحیه برای مطالعه انتخاب و در آنها فاکتورهای پوشش گیاهی و خاک مورد بررسی قرار گرفتند. برای این منظور 33 پلات به ابعاد 10×10 متر بصورت سیستماتیک تصادفی عمود بر جهت رودخانه مستقر شد که در 19 پلات اقدام به نمونه گیری خاک در سه عمق 0-30، 60-30 و 60-90 سانتی متر گردید و فاکتورهای بافت خاک، CaCo3, Cl, Mg, Ca, Na, PH, EC, SP  و نسبت جذب سدیم (SAR) در آزمایشگاه تعیین گردید. با استفاده از آزمون تحلیل مولفه های اصلی و آزمون همبستگی، رابطه فاکتورهای بیوفیزیکی پده و فاکتورهای ادافیکی بررسی شد. نتایج بدست آمده مشخص نمود که از لحاظ فاکتورهای فیزیک خاک، پده با درصد رس عمق پائین تر از 60 سانتی متر رابطه مثبت و با درصد شن رابطه منفی داشته است. رابطه پده با عوامل شیمیائی خاک بخصوص با عواملی چون Mg, Na, Cl, EC که بر روی کیفیت خاک موثرند، منفی بوده ولی دامنه تحمل پده نسبت به این عوامل بالا است. آزمونهای اکولوژیکی نشان دادند که شوری، قلیائیت و سمیت کلر فاکتورهای مهم محدود کننده پده در منطقه می باشند. اسیدیته و درصد آهک بعنوان فاکتورهای محدود کننده پده محسوب نمی گردند. آزمون تحلیل مولفه های اصلی (PCA) نشان می دهد که عوامل فیزیکی خاک، مثل سبک بودن بافت خاک و عدم وجود لایه های رسی در عمق گسترش ریشه درختان پده، به طور طبیعی می توانند مانع از گسترش پده در برخی نواحی گردند.

سابقه و هدف: گونه گیاهی پولک با نام علمی Stachys inflata Benth از تیره نعناعیان (Lamiaceae)، به عنوان یکی از گونه­های مهم دارویی پرکاربرد در بین مردم و صنایع بوده و از اندام­های هوایی این گیاه به عنوان داروی ضد عفونت ریوی و التهابی استفاده می­شود. این گونه پراکندگی وسیعی در جهان و بخصوص در نقاط مختلف کشور دارد. با توجه به پراکنش قابل توجه و نیز مهم بودن این گونه از لحاظ دارویی ضروری است شرایط رشد گونه و عوامل موثر بر رشد آن مورد بررسی و ارزیابی قرار بگیرد. آگاهی از عوامل موثر بر ویژگی­های رشدی این گونه، مدیریت اصولی و بهره­برداری چند منظوره از مراتع را تسهیل می­بخشد. لذا تحقیق حاضر به منظور بررسی اثرگذاری عوامل خاکی و توپوگرافی بر صفات مورفولوژیکی گیاه دارویی (S. inflata Benth) در مراتع شمال استان آذربایجان غربی انجام شد. مواد و روش­ها: نمونه­برداری و ثبت اطلاعات پوشش تاجی این گونه گیاهی در هشت سایت مرتعی در محدوده شهرستان­های چایپاره و خوی در شمال استان آذربایجان غربی به روش سیستماتیک–تصادفی با استقرار 80 پلات در امتداد ترانسکت­های خطی انجام شد. در هر یک از واحدهای اکولوژیکی مذکور، برای هر کدام از پایه­ها در ده پلات، پارامترهایی نظیر درصد تاج پوشش گونه، طول ساقه گل­دهنده، طول، عرض و مساحت برگ، طول و عرض تاج پوشش، ارتفاع گیاه، عمق ریشه­دوانی، تعداد شاخه­های اصلی، وزن خشک ریشه و وزن خشک برگ و ساقه اندازه­گیری شد. عوامل توپوگرافیکی ارتفاع از سطح دریا، درصد شیب و جهت جغرافیایی دامنه برای هر سایت ثبت شد. همچنین در داخل پلات­ها پارامترهای درصد خاک لخت، درصد لاشبرگ و درصد سنگ و سنگ­ریزه نیز تخمین زده شد. از هر یک از سایت­ها در پنج نقطه از عمق صفر تا 20 سانتی­متری نمونه خاک برداشت شد و برای اندازه­گیری پارامترهای خاکی به آزمایشگاه منتقل شد. تغییرات صفات مورفولوژیکی گونه پولک بر اثر عوامل خاکی و توپوگرافی، با استفاده از روش رج­بندی آنالیز افزونگی(RDA) و بررسی شباهت واحدهای اکولوژیکی و صفات مختلف توسط تجزیه خوشه ­ای (CA) انجام شد. نتایج: نتایج آنالیز قوس­گیری شده (DCA) بر روی ماتریس صفات گیاهی نشان داد که متوسط طول گرادیان مولفه­ها کمتر از سه است و لذا تغییرات این صفات در بین سایت­ها از روابط خطی پیروی می­کند. بر این اساس نتایج استفاده از آنالیز تطبیقی قوس گیری شده نشان داد که اهمیت محورها بر مبنای مقدار ویژه، از محور اول به دوم کاهش می­یابد و در نتیجه سهم عمده تغییرات در صفات گیاهی، مربوط به محور اول است. بررسی بارهای عاملی موثر بر استخراج مولفه­ها نشان می­دهد، محور اول به طور عمده برآیند ویژگی­های شیمیایی خاک و محور دوم برآیندی از ویژگی­های توپوگرافی دامنه است. نتایج حاصل از رج­بندی صفات گیاهی به روش آنالیز افزونگی با عوامل محیطی نشان داد که طول تاج، عرض برگ و مساحت برگ که در ربع اول محور مختصات واقع شده بیشتر تحت تاثیر مستقیم پتاسیم و سدیم خاک هستند. با توجه به اینکه بردار عمق ریشه با بردار شن منطبق هست، پس با افزایش میزان شن رشد ریشه نیز افزایش معنی­دار می­یابد. ولی عمق ریشه و وزن خشک ریشه با سیلت، رس، درصد رطوبت اشباع، pH خاک و درصد آهک همبستگی منفی دارد. تراکم تاج پوشش، طول برگ و ارتفاع گیاه با ارتفاع از سطح دریا و کربن آلی همبستگی مثبت و با سدیم، پتاسیم و EC همبستگی منفی دارند. نتایج مربوط به همبستگی بین صفات نشان داد درصد تاج پوشش گونه پولک رابطه مستقیم معنی­دار با وزن خشک برگ و ساقه، وزن خشک ریشه و تعداد شاخه و رابطه معکوس معنی­دار با طول ساقه گل­دهنده دارد. نمودار خوشه­بندی سایت­ها بر حسب صفات، بیانگر تقسیم آن­ها براساس تشابه صفات به مقدار فاصله منفی 5/7 و در پنج گروه مجزا می­باشد. دسته اول شامل سایت شماره یک (الهوردی­کندی، این سایت در طبقه ارتفاعی 1134 متر از سطح دریا قرا گرفته و تقریباً در پایین­دست دامنه واقع شده است و بالاترین درصد ­پوشش پولک را دارد)، دسته دوم شامل سایت­های شماره سه و چهار (سنگتلو و تکیه­گاه حضرت ابوالفضل، این دو سایت دارای گونه­هایی با کلاس 1 می­باشد و شیب غالب در حدود 10 درصد دارند و گیاه پولک در این دو سایت بیشترین ارتفاع را دارند)، دسته سوم شامل سایت­های شماره دو و پنج (چورس و چیرکندی هست که در این سایت­­ها دامنه رو به جنوب غربی است و هر دو دارای گونه­هایی با کلاس خوشخوراکی کلاس سه می­باشند)، دسته چهارم شامل سایت­های شماره شش و هشت (سیه­باز و قورول­سفلی، که تقریباً ترکیب گیاهی از لحاظ گونه­های گیاهی 70 درصد شباهت دارند) و دسته پنجم شامل سایت شماره هفت (یوسف آباد، این سایت در پایین دست دامنه قرار گرفته و منطقه دارای سنگ و سنگ­ریزه­های بسیاری هست و جهت دامنه رو به شمال هست، این سایت بالاترین درصد تاج پولک را در بین سایت­ها دارد) می­باشد. نتایج خوشه­بندی مربوط به کلاس­بندی صفات نیز به میزان فاصله صفات منفی 5/22، صفات را به 12 خوشه مجزا تقسیم می­کند. خوشه اول شامل عمق ریشه، خوشه دوم شامل وزن خشک برگ و ساقه، خوشه سوم شامل طول تاج، خوشه چهارم شامل عرض تاج، خوشه پنجم شامل درصد تاج پوشش گونه پولک و تعداد شاخه، خوشه ششم شامل ارتفاع، خوشه هفتم شامل وزن خشک ریشه، خوشه هشتم شامل طول ساقه گل­دهنده و تراکم تاج پوشش، خوشه نهم شامل عرض برگ و خوشه دهم شامل مساحت برگ و طول برگ می­باشد. بحث و نتیجه­ گیری: نتایج این بررسی نشان داد که صفات عملکردی گونه S. inflata تحت تاثیر توأم عوامل خاکی و توپوگرافی قرار دارد و صفات رشدی آن دارای تغییرات پیچیده می­باشد. با توجه به مهم­بودن میزان بیوماس تولیدی این گیاه به عنوان معیاری از محصول قابل جمع­آوری توسط بهره­برداران، به نظر می­رسد هر چه مقادیر شن، هدایت الکتریکی و کاتیون­های سایت مرتعی بیشتر و مقادیر ارتفاع، میزان نورگیری دامنه، کربن آلی، سیلت، رس، آهک و اسیدیته کمتر می­شود، میزان بیوماس تولیدی سایت بیشتر می­گردد. از این رو می­توان عنوان نمود، این گونه حداقل از لحاظ تولید بیوماس شرایط محیطی سخت­تری را می­پسندد لذا در سایت­های مخروبه، گونه مناسبی برای افزایش فراوانی آن توصیه می­شود.

تامین مقدار مورد نیاز برنج در کشور به عنوان یک محصول راهبردی، دارای اهمیت بسیاری است. هدف از انجام این پژوهش، بررسی تاثیر ویژگی های خاک بر عملکرد برنج و درجه بندی آن ها برای ارایه جدول نیازهای رویشی این گیاه در مطالعات ارزیابی تناسب اراضی بود. بدین منظور، 99 مزرعه برنج در استان های مازندران، گیلان و خوزستان، انتخاب شد. یک خاکرخ در هر مزرعه، مطالعه و پرسش نامه کاربری اراضی تکمیل گردید. پس از انجام تجزیه های فیزیکی و شیمیایی لازم، رگرسیون چندمتغیره به روش هم زمان میان عملکرد و ویژگی های مختلف خاک، بررسی شد. سپس به منظور تهیه جدول نیازهای رویشی برنج، روابط رگرسیون ساده بین ویژگی های موثر خاک و عملکرد، بررسی و برای کلاس های مختلف تناسب اراضی، درجه بندی شد. راستی آزمایی جدول پیشنهادی با استفاده از داده های 18 مزرعه برنج (حدود 18% از داده ها) انجام شد. نتایج نشان داد که دامنه تغییرات عملکرد، آهک، شن، رس و سیلت در مزارع انتخابی زیاد است، لیکن درصد سدیم قابل تبادل و مقدار شوری خاک، در دامنه ی پراکنش محدودتری قرار داشتند. در رگرسیون چند متغیره نیز به ترتیب متغیرهای شوری، درصد سدیم قابل تبادل، آهک، واکنش خاک، درصد رس و شن در رابطه کارایی داشتند. ضریب تبیین رابطه پیشنهادی، حدود 38/0 بدست آمد. همچنین مقدار ضریب تبیین بین عملکرد و شاخص خاک برای داده های راستی آزمایی، حدود 71/0 بود که نشان دهنده قابل اعتماد بودن جدول پیشنهاد شده در این پژوهش است.